Kommozio zerebralen kasuan jarraitu beharreko protokoloa

Protocolo conmociones EUS.png

 

 

Urrezko araua nagusitzen da: Identifikatu eta Kendu.

1. Oinarrizko Printzipioa: Identifikatu eta Kendu

  • Salbuespenik gabe: Buruan kolpe bat bada eta jokalariak kommozio susmoaren edozein zeinu edo sintoma badu, behin betiko kendu behar da partidatik edo entrenamendutik.

  • Jokalariaren babesa: Kommozio baten ondoren garuna ahul geratzen denez, susmoa duen inongo jokalarik ezin du zelaian jarraitu, nahiz eta berak jarraitu nahi izan.

2. Zelaiko Ebaluazio Azkarra

Buruan kolpe bat izanez gero, berehalako bi urrats hauek jarraitu behar dira:

1. Larrialdiak Baztertu

Batu eremuaren segurtasuna, mantendu zerbikala higiezinduta kolpea bortitza izan bada, eta egiaztatu aire-bideak, arnasketa eta odoltzeak.

2. Jokalariaren Erantzuna Ebaluatu

KOMMOZIO ZEREBRALAREN SUSMOA DAGOELA ERAKUSTEN DUTEN SEINU NABARIAK:

  • Kontzientzia edo erantzuteko gaitasuna galtzea.

  • Zelaian mugitu gabe geratzea.

  • Bere burua babestu gabe erortzea.

  • Desorientazioa edo konfusioa, begirada finkoa, erantzuteko gaitasun mugatua edo interrogatiboei egoki erantzuteko ezintasuna.

  • Begirada galdua, zurian edo hutsik.

  • Konbultsioak.

  • Ezegonkortasuna, oreka arazoak, koordinazio falta, kulunka egitea…

  • Aurpegiko lesioa.

Jokalaria Alerta bada ere seinu hauetakoren bat erakusten badu, behin betiko kenduko da eta leku lasai batera eramango da.

3. Zelaia Utzi Ondorengo Kudeaketa (CRT6)

⚠️ Segurtasun Arau Kritikoak

Kommozio susmoa badago, kirolariak EZ DU BEHAR:

  • Bakarrik utzi (gutxienez lehenengo 3 orduetan). Sintomek txarrera egiten badute, berehalako osasun-arreta bilatu behar da.

  • Bakarrik etxera bidali. Heldu arduratsu batekin egon behar du.

  • Alkohola, aisialdiko drogak edo agindu gabeko botikak kontsumitu.

  • Ibilgailu bat gidatu, osasun-profesional batek baimendu arte.

CRT6 Tresna Pausoz Pauso Kudeatzeko Gida

Behin leku lasai batean dagoela, CRT6 tresna erabiliz ebaluatuko da:

  • 1. Urratsa: Sintomen ebaluazioa: (Sintomak traumatismoaren ondorengo minutuetan edo orduetan ager daitezke)

    • Sintoma fisikoak: Buruko mina, “Pressioa buruan”, Oreka arazoak, Goragaleak edo bohitzeak, Lo-gura, Zirrarak/Marragak, Ikusmen blurred-a, Argiarekiko edo zaratarekiko sentsibilitate handiagoa, Neidura edo ahulezia orokorra, Lepoko mina, Ondoeza.

    • Emozioetako aldaketak: Emozionalago, errazago haserretzen da, tristura, hermosura edo anxietatea.

    • Pentsamenduko aldaketak: Kontzentratzeko edo gogoratzeko zailtasuna, moteltasun sentsazioa, zorabiatuta egoteko sentsazioa.

  • 2. Urratsa: Kontzientziazioa (Maddocks galderak): Galdera hauetakoren bati zuzen ez erantzuteari kommozio zerebrala egon daitekeela adieraz dezake:

    • Lurralde/leku honetan non gaude?

    • Zein partidutan ari zara jolasten?

    • Irabazten ala galtzen goaz?

    • Nor izan da azken markatzailea?

    • Noren aurka jokatu genuen aurreko partidua?

    • Zer egin genuen aurreko partiduan?

4. Kirolera Itzultzeko Faseak eta Epeak (21 Eguneko Gutxieneko Epea)

Kommozio bat jasan duen jokalariak gutxienez 21 egun egon behar ditu jokatu gabe. Lesioaren eguna 0 Eguna gisa zenbatzen da. Urrats bakoitzak gutxienez 24 orduko tolerantzia eskatzen du hurrengora igaro aurretik.

1. FASEA: Atseden Relatiboa (1. eta 2. Egunak — Lehen 48 Orduak)

  • Helburua: Garunari bere berreskurapena gainkargarik gabe hasteko aukera ematea.

  • Jarduerak: Sintomarik sortzen ez duten eguneroko oinarrizko zereginak bakarrik.

  • Murrizketak: Ariketa strukturaturik gabe. Pantailen denbora (TB, mugikorra, bideojokoak) eta karga intelektual/ikasketak asko mugatu.

2. FASEA: Ariketa Progresiboarekin Berreskuratzea (1. Astea — 3.etik 7.era Egunak)

Fase honetan oraindik oso sintoma arinak egon daitezke. Sintomen igoera labur bat, ordu betebete baino lehenago desagertzen bada, onargarritzat hartzen da.

  • 1. Urratsa: Eguneroko bizitzako jarduerak (3. Eguna): Ibilde laburrak eta etxeko lan errazak. Ariketa fisiko strukturaturik gabe.

  • 2. Urratsa: Ariketa aerobiko arina edo moderatua (4. eta 5. Egunak): Bizikleta estatikoa, oinez azkar joatea edo trote leuna. Intentsitatea: Bihotz-maiztasun handienaren %55etik %70era. Debekatuta dago pisua altxatzea edo sakudunak dituzten ariketak egitea.

  • 3. Urratsa: Errugbi ariketa espezifikoa kontakturik gabe (6. eta 7. Egunak): Lasterketa jarraituak, mugikortasun ariketak eta pasak talde nagusitik kanpo. Murrizketa: Kontaktua izateko zuzeneko edo zeharkako arriskua duten ariketak zero.

3. FASEA: Errugbi Jardueretara Itzultzea (2. eta 3. Asteak — 8.etik 22+.era Egunak)

  • 4. Urratsa: Kontakturik gabeko entrenamenduak (2. Astea — 8.etik 14.era Egunak): Taldekako entrenamendu taktikoak, entseatutako jokaldiak, erresistentzia ariketak eta gimnasioa (indarra/pisuak). Murrizketa: Placaje edo kontaktu fisikoko egoerarik ez.

  • 5. Urratsa: Kontaktu osoko entrenamendua (3. Astea — 15.etik 21.era Egunak):

    • 5. Urratsean sartzeko neurgailu ezinbestekoa: Jokalariak gutxienez 14 egun jarraian 100% sintomarik gabe metatu behar ditu, eta gaitasun kognitiboa zein oreka normalizatu.

    • Placaje, meele, maul, ruck eta joko egoeren benetako praktika.

    • Ezinbesteko baldintza: Aurretiazko mediku-baimen/alta esplizitua izatea.

  • 6. Urratsa: Joko Lehiakorrena Itzultzea (22. Egunetik aurrera): Behin betiko alta eta partidu ofizialetara itzultzea, 21 eguneko gutxieneko zigorra bete ondoren.

5. Atzera-Egite edo Sintoma Iraunkorren Aurreko Kudeaketa Arauak

  • Goraldi leuna 1, 2 edo 3 urratsetan: Sintomak apur bat handitzen badira baina ariketa ondorengo ordubete baino lehen desagertzen badira, atsedena hartu eta urrats bera berriro saiatzen da 24 ordura. Ordubete baino gehiago irauten badute, jarduera bertan behera utziko da.

  • Sintomak berriro agertzea 4, 5 edo 6 urratsetan: Errugbiko entrenamendu faseetan edozein sintoma berriro agertzen bada, jokalariak berehala 3. Urratsera atzera egin behar du. Sintomarik gabe egon beharko du 24 orduz berriro aurrera egiten saiatu aurretik.

  • Sintoma iraunkorrak (2 eta 4 aste bitartean): 2 eta 4 aste arteko epean bilakaera mesedegarririk ez badago, jokalaria mediku espezialista batera bideratu behar da (neurologia edo kirol-medikuntzako espezialista).